Monday, December 15, 2014

নতুন ৰূপ

নতুন ৰূপ
আমি চৰকাৰী হাইস্কুলত পঢ়া ল’ৰাবোৰৰ বাবে স্কুলৰ দিনৰ কিছুমান কথা স্মৃতি প্ৰায় একেই , সেই লাগিলে  তেজ্পুৰৰ চৰকাৰী স্কুলেই হওঁক , নলবাৰী হওঁক , ধেমাজি হওঁক বা ডিব্ৰুগড় হওঁক  । আমাৰ চৰকাৰী স্কুলবোৰৰ অৱস্থা তথৈবচ আছিল । প্ৰায়বোৰ স্কুল ব্ৰিটিছৰ দিনতেই সজোৱা , স্কুলৰ দেৱালবোৰ জহি-খহি যোৱা , স্কুলৰ ফিল্ডবোৰ বাৰিষাৰ দিনত একাঠু বোকাৰে  ভৰা  , শ্বহীদ বেদীৰ নামত কিবা শেলুৱৈ ধৰা , ক’লা শিল এচটাৰ নিচিনা বস্তু এটা , তাৰ ওপৰত এসময়ত ৰঙা ৰঙেৰে লিখা “মৃত্যুৱোটো এ টা শিল্প  ... ”   সেই এসময়ৰ ৰঙা ৰঙ গৈ  আজিৰ দিনৰ যিটো ৰঙ লৈছে , দেখিলে শ্বহীদেও লাজ পাব যেন লাগে ।  স্কুল মেৰামতিৰ বাবে চৰকাৰৰ ক’ৰ টকা কলৈ আহিছে , আহিছেনে নাই , আহিছে যদি ক’ৰ মেৰপাকত সোমাইছে সেইবোৰৰ কোনো হিছাপ নাই । মুঠতে বছৰ বছৰ ধৰি সেই একেই খেলপথাৰ , একেই দেৱাল , একেই শ্বহীদ বেদী , একেই ক্লাছৰুম  , চলি আহিছে ।
            বাকী বস্তু মেৰামতি নহ’লেও বছৰি কিন্তু এটা বস্তু আমাৰ ল’ৰাবোৰে মিলি মেৰামতি কৰাৰ গধূৰ দায়িত্ব বহণ কৰিছিল  ।  মেৰামতি ঠিক নহয় , যেন এটা নতুন ৰূপ দিছিল ।  এই কামটো বছৰত দুবাৰকৈ হৈছিল ,  এবাৰত এসপ্তাহ দহদিন মান চলিছিল । স্কুলৰ প্ৰায় সকলোবোৰ ল’ৰাই ভাগ নললেও বেছিখিনিয়ৈ মনপুতি কাম টো কৰিছিল ।  আমাৰ লগৰ বিপুল , ৰাতুল আৰু আমানুলৰ এইকেইদিন যেন কিমান উথপথপ লাগে ।   কিমান প্লেনিং সিহঁতৰ । কামটো আৰম্ভ হোৱাৰ কেইদিনমান আগৰ পৰাই যা যোগাৰ আৰম্ভ কৰি দিয়ে  । বাকী ল’ৰাবোৰৰ ওপৰত সিহতৰ ভৰষা কম , সেয়ে  নিজৰ ভাগৰ দায়িত্ব বিলাক নিজেই কৰি লয় ।  হাথিয়াৰ যোগাৰ কৰাৰ দায়িত্ব যদি এবাৰ ৰাতুলক দিয়া হয় , তেন্তে আমানুলৰ ভাগত পৰেগৈ আগৰ বছৰৰ কামৰ লগত তুলনা কৰি নতুন বছৰৰ কামৰ ব্লুপ্ৰিণ্ট  তৈয়াৰ কৰা । বিপুলৰ ঘৰ স্কুলৰ ওচৰত হোৱাৰ বাবে সাধাৰনতে তাত স্কুলৰ চৌহদ পৰীক্ষা কৰা ,    কামৰ আগদিনা কামৰ সিহঁতৰ দায়িত্বত পৰা জেগাবোৰ আগতীয়াকৈ নিৰীক্ষণ কৰি অহা আদি আনুষঙ্গিক কামবোৰৰ দায়িত্ব দিয়া হয় । কাম আৰম্ভ হোৱাৰ দিনা নিৰ্ধাৰিত সময়তকৈ  বহু আগতেই সিহঁত ঘৰৰ পৰা ৰেডী হৈ আহে । অহাৰ সময়ত ভালদৰে গা পা ধুই আটোম টোকাৰিকৈ আগদিনা ৰাতিয়েই সযতনে সাজু কৰি থোৱা হাথিয়াৰ , কিতাপ –বহীৰ বেগ অন্যান্য আনুষঙ্গিক বস্তুবোৰ চকু ফুৰাই ৰাওনা হয় । সেইদিনা স্কুলৰ চকীদাৰ হৰিৰাম পোৱাৰ আগতেই সিহঁত স্কুল পায়গৈ  । হৰিৰামে ক্লাছৰ দৰ্জা খুলি দিয়াৰ লগে লগে প্লেনিং মতে ইহঁত তিনিটাই কাম আৰম্ভ কৰি দিয়ে । ব্লুপ্ৰিণ্ট মতে সিহঁতৰ প্ৰথম কাম তিনিওটাৰে কাম কৰা ঠাই একেলগ কৰা ( একেলগে মনে মিলা মানুহৰ লগত কাম কৰিলে কাম কৰি ভাল লাগে দিয়কছোন ) , দ্বিতীয় কাম কাম কৰা ঠাই পৰিস্কাৰ কৰি লোৱা  ( কামৰ ঠাইটুকুৰা চাফা হ’লে কামবোৰ সহজতে আঁত লগাব পাৰি ) , তৃতীয় কাম কোনটো কাম প্ৰথমতে কৰিব লাগিব আৰু কোনটো শেষত ক্ৰম অনুযায়ী সজাই লোৱা ( গুৰুত্ব অনুযায়ী কামবোৰক প্ৰাধান্য দিয়াটো বহুত জৰুৰী ) । এই তিনিটা দিশ ঠিক হোৱাৰ পিছত সিহঁতে ইষ্টদেৱতাক চিন্তি বছৰৰ কাম আৰম্ভ কৰে ।
সিহঁতে সিহঁতৰ ৰোল  নম্বৰ লিখা ডেস্ক কেইখন ক্লাছৰ শেষৰ শাৰীলৈ লৈ যায় ।
ৰাতুলে নতুন হাথিয়াৰ তিনিখন মানে তিনিখন নতুন মাষ্টাৰ ছেভিং ব্লেড উলিয়াই দিয়ে । তিনিওটাই নতুন ব্লেডেৰে ডেস্ককেইখনত লিখা আগৰ বছৰ অংকৰ সূত্ৰ , সমাজ বিদ্যাৰ চমুটোকা, বিজ্ঞানৰ প্ৰমাণ কৰা আদিবোৰ  ৰুকিবলৈ আৰম্ভ কৰে  । ইয়াৰ লগে লগে চৰকাৰী ফাণ্ডেৰেও মেৰামতি নোহোৱা আমাৰ স্কুলৰ ডেস্ক বেঞ্চবোৰ মাত্ৰ দহমিনিটৰ ভিতৰতৈ নতুন ৰুপ লয় ।
আমনুলে এইবাৰ কোনটো সূত্ৰ , কবি পৰিচয় , চমুটোকা আহিব পাৰে ঊলিয়াই দিয়ে । তিনিওটাই নতুনকৈ পৰিস্কাৰ কৰা ডেস্ক-বেঞ্চ কেইখনত মনপুতি লিখা আৰম্ভ কৰে ।  বাকী ল’ৰাবোৰ আহে মানে সিহঁতৰ প্ৰায় লিখি শেষ হয় ।
পৰীক্ষা আৰম্ভ হোৱাৰ প্ৰায় ১৫ মিনিটমান আগত যেতিয়া চাৰহত পৰীক্ষাৰ পেপাৰ আৰু বহীবোৰ লৈ ৰুমে ৰুমে সোমাবলৈ আৰম্ভ কৰে , তেতিয়া শেষৰ শাৰীৰ তিনিখন বেঞ্চত অগা-পিচাকৈ বহি থকা ৰাতুল, বিপুল আৰু আমনুলে ডেস্কখনত নতুনকৈ নকল লিখা কবি পৰিচয়টোলৈ চকু ফুৰায় আৰু মনে মনে ভাবে , প্ৰভু এইটো আহিলেই হয় আৰু ফালি দিম ...
আগন্তুক দহদিনমানত আমাৰ স্কুলৰ প্ৰায়বোৰ ডেস্ক ৬ বাৰকৈ পৰিস্কাৰ হয় আৰু নতুন হোৱাৰ ৰুপ ধৰে ।


Thursday, October 23, 2014

পোহৰৰ ভয়





পোহৰৰ ভয় 

ইমান পোহৰ আজি এই গলিটোৰ চৌপাশে,
দেৱাল, খিৰিকী , জপনামুখ সকলোতে পোহৰ !
ৰঙা, নীলা, হালধীয়া পোহৰবোৰে লতাৰ দৰে
মেৰিয়াই ধৰি আছে   চৌহদৰ নাৰিকল গছবোৰো ।

এইযে ফুলঝাৰিৰ পোহৰেৰে আজি
মানুহবোৰে ৰামৰ দৰে  মুখবোৰ উজলাই ৰাখিছে,
কাৰোৱেই চেহেৰা ভালদৰে মনিব পৰা নাই মই  !

কাইলৈ যেতিয়া এই পোহৰবোৰ খহি পৰিব ,
আৰু পুনৰ এন্ধাৰে গছবোৰ মেৰিয়াব ,
এই মনিব নোৱাৰা মুখবোৰৰে কোনোবা এটাই
গলিটোৰ মুখত ৰাৱণৰ দৰে খাপ পাতি ৰ’ব
অসহায় সীতাৰ সন্ধানত ।


Sunday, September 28, 2014

নদীৰ ভালপোৱা



নদীৰ ভালপোৱা 

নদীখনত বাৰিষা আমি মাছ মাৰো ,
খৰালি সাতোৰোঁ , বাৰিষা নাওঁ চলাও ,
তাৰ বালিচাপৰিত কেতিয়াবা বালিভোজো খাওঁ ! 

নদীখনৰ সিপাৰেই তাইৰ ঘৰ  ,
প্ৰায়ে ৰ লাগি চাই থাকো সিপাৰৰ গাওঁখন ,
পাওঁ বুলি চেনেহীৰ বতৰা !


নদীখনেও গোপনে তাইক ভাল পাইছিল কিজানি,
এইবাৰ বাৰিষা গোটেই সিপাৰৰ সৈতে
 চেনেহীক পলুৱাই লৈ গ’ল  !


Saturday, September 27, 2014

এটা কবিতা -- Translation of Gulzar's Ek Nazm


 
এই নিশাটো ইমান সহজ নহয়,
যি বাটেৰে মোৰ হাত এৰি তুমি
এনেকৈ অকলে অকলে যাব ধৰিছা ,
কিজানি তুমি বাট হেৰুওৱা বুলি  ভয়তেই
প্ৰতিটো কেঁকুৰিতেই এটা কবিতা এৰি থৈ আহিছো !

যদি ভাগৰ লাগে
আৰু তোমাৰ প্ৰয়োজন হয়  ,
তাৰে এটা কবিতাৰ আঙুলিত ধৰি তুমি উভটি আহিবা ।

Monday, September 22, 2014

মায়া



সেইদিনা পদূলিমুৰৰ জপনাখন খোলাই আছিল ,
বকুলজোপাৰ তলতো নীৰৱতা নাছিল ।
কেউফালে মানুহ আৰু মানুহ ,
আগচোতালৰ দূবৰিবোৰেও যেন ফুচফুচকৈ 
কথা পাতিছিল কিবা গুৰুতৰ ...

বগা কাপোৰখনৰ তলত  সি মৰাশ হৈ পৰি আছিল,
নীৰৱে .

শাওণবৰণীয়া কাপোৰ এখন উৰি 
আকাশখনে জানো কি প্ৰমাণ কৰিব খুজিছিল ,
মানুহৰ গোমা মুখবোৰে দূপৰতেই 
এন্ধাৰ নমাই আনিছিল ।

এনে এন্ধাৰ মোৰ ভাল নালাগে ,
চিঞঁৰি ক'ম যেন লাগিছিল ।
পিৰালীত তাৰ মাকৰ শোতোৰা পৰা দুগাল ,
চকুপানীবোৰ ওলাইছিল , শুকাইছিল 
আকৌ ওলাইছিল ,
 নিৰবিচ্ছিন্ন এক খেল যেন খেলিছিল |

তেতিয়াও সি পৰি আছিল বগা কাপোৰখনৰ তলত ,
অসহ্যকৰ ...

দেউ  এজনে ধূনাৰ মলাটো ঘূৰাইছিল ,
মানুহবোৰে তাৰ বিষয়ে কোৱা ভাল ভাল কথাবোৰ 
যেন মলাটোৰ ধোঁৱাৰ লগে লগে উৰি গৈছিল ।

কোনোবাই চন্দন কাঠৰ খৰি বিচাৰিছিল ,
কোনোবাই এমুঠি খেৰ ,
সকলোবোৰ যেন যন্ত্ৰচালিত এক ছন্দত হৈ আছিল ।
এৰা সকলোবোৰতো  এই ছন্দত পাকৈত ;
কিমান সহজে  তাক সাঙী কৰি লৈ যাব ,
আৰু তাৰ একো নিছান নাৰাখিব । 

তাৰ পলাই যাবলৈ মন গৈছিল কিজানি ,
কিন্তু মায়াবোৰ তাক দুৰ্বল কৰি পলাইছিল  ,
মাকৰ চকুলোৰ মায়া , 
মানুহে গোৱা গুণবোৰ শুনাৰ মায়া ,
দেউৰ ধূনাৰ ধোঁৱাৰ মায়া ... 

কাইলৈতো এইবোৰ একো নাথাকিব ,
জপনাখন বন্ধ হ'ব , 
বলুকজোপাৰ তল আকৌ নীৰৱ হ'ব ,
দূবৰিও তাতে পৰি ৰ'ব । 

সি এইবোৰ বুজা নাছিল হ'বলা ,
বগা কাপোৰখনৰ তলত  তেতিয়াও সি মৰাশ হৈ পৰি আছিল ..