এটা কবিতা -- Translation of Gulzar's Ek Nazm

 

এই নিশাটো ইমান সহজ নহয়,

যি বাটেৰে মোৰ হাত এৰি তুমি

এনেকৈ অকলে অকলে যাব ধৰিছা ,

কিজানি তুমি বাট হেৰুওৱা বুলি  ভয়তেই

প্ৰতিটো কেঁকুৰিতেই এটা কবিতা এৰি থৈ আহিছো !

যদি ভাগৰ লাগে

আৰু তোমাৰ প্ৰয়োজন হয়  ,

তাৰে এটা কবিতাৰ আঙুলিত ধৰি তুমি উভটি আহিবা ।

মায়া

সেইদিনা পদূলিমুৰৰ জপনাখন খোলাই আছিল ,

বকুলজোপাৰ তলতো নীৰৱতা নাছিল ।

কেউফালে মানুহ আৰু মানুহ ,

আগচোতালৰ দূবৰিবোৰেও যেন ফুচফুচকৈ 

কথা পাতিছিল কিবা গুৰুতৰ ...

বগা কাপোৰখনৰ তলত  সি মৰাশ হৈ পৰি আছিল,

নীৰৱে .

শাওণবৰণীয়া কাপোৰ এখন উৰি 

আকাশখনে জানো কি প্ৰমাণ কৰিব খুজিছিল ,

মানুহৰ গোমা মুখবোৰে দূপৰতেই 

এন্ধাৰ নমাই আনিছিল ।

এনে এন্ধাৰ মোৰ ভাল নালাগে ,

চিঞঁৰি ক'ম যেন লাগিছিল ।

পিৰালীত তাৰ মাকৰ শোতোৰা পৰা দুগাল ,

চকুপানীবোৰ ওলাইছিল , শুকাইছিল 

আকৌ ওলাইছিল ,

 নিৰবিচ্ছিন্ন এক খেল যেন খেলিছিল |

তেতিয়াও সি পৰি আছিল বগা কাপোৰখনৰ তলত ,

অসহ্যকৰ ...

দেউ  এজনে ধূনাৰ মলাটো ঘূৰাইছিল ,

মানুহবোৰে তাৰ বিষয়ে কোৱা ভাল ভাল কথাবোৰ 

যেন মলাটোৰ ধোঁৱাৰ লগে লগে উৰি গৈছিল ।

কোনোবাই চন্দন কাঠৰ খৰি বিচাৰিছিল ,

কোনোবাই এমুঠি খেৰ ,

সকলোবোৰ যেন যন্ত্ৰচালিত এক ছন্দত হৈ আছিল ।

এৰা সকলোবোৰতো  এই ছন্দত পাকৈত ;

কিমান সহজে  তাক সাঙী কৰি লৈ যাব ,

আৰু তাৰ একো নিছান নাৰাখিব । 

তাৰ পলাই যাবলৈ মন গৈছিল কিজানি ,

কিন্তু মায়াবোৰ তাক দুৰ্বল কৰি পলাইছিল  ,

মাকৰ চকুলোৰ মায়া , 

মানুহে গোৱা গুণবোৰ শুনাৰ মায়া ,

দেউৰ ধূনাৰ ধোঁৱাৰ মায়া ... 

কাইলৈতো এইবোৰ একো নাথাকিব ,

জপনাখন বন্ধ হ'ব , 

বলুকজোপাৰ তল আকৌ নীৰৱ হ'ব ,

দূবৰিও তাতে পৰি ৰ'ব । 

সি এইবোৰ বুজা নাছিল হ'বলা ,

বগা কাপোৰখনৰ তলত  তেতিয়াও সি মৰাশ হৈ পৰি আছিল ..

বেক ককাইটি বেক

   তিতৌৰ মুঠতে আহৰি নাই । গাওঁখনত যলৈ যায় , সকলোতে তাৰ কাম ওলায় । আমুকে বোলে তিতৌ ইটো কৰিব লাগিছিল নহ্য় , তামুকে বোলে তিতৌ তালৈ যাব লাগিছিল নহয় । এশ একুৰি কাম । গোটেই গাওঁখনৰ দায়িত্ব যেন তাৰ ওপৰতহে ।  মাকে তাৰ নাম ৰাখিছিল কামাখ্যা , কিন্তু সৰুৰে পৰা অলৌ তলৌ কৈ ইফালৰ পৰা সিফাল ঘুৰি ফুৰোতে ফুৰোতে নাম পৰিল তিতৌ । 

   অনাই বনাই ঘুৰি ফুৰিলেও কিন্তু তিতৌৰ মগজটোৱে ঠিকেই কাম কৰিছিল । পঢ়া-শুনাত ইমান ভাল নাছিল যদিও বুদ্ধিত ফেৰ পেলাব নোৱাৰি । তিতৌহতঁৰ ঘৰ অৱস্থা ইমান ভাল নাছিল । মাকে সৰুৰে পৰা লোকৰ ঘৰে ঘৰে কাম কৰি পৰিয়ালটো চলাইছিল । সিহঁতৰ চুবুৰীতে ঘন মহাজনৰ ঘৰ । মহাজনৰ পুতেকটো তিতৌতকৈ দুবছৰমান ডাঙৰ, বৰ অহংকাৰী । কথাটো প্ৰতি তিতৌক খোছটো মৰাতো তাৰ অভ্যাস । তিতৌৰ খং উঠিলেও একো কব নোৱাৰে , কিন্তু বেটাক ঠেকাত পেলোৱাৰ চেগ বিচাৰি ফুৰে । মাজে মাজে চেগ নোপোৱা নহয় ।

    মহাজনৰ এখন বৰ মৰমৰ এম্বেচাডৰ গাড়ী আছিল । সেই সময়ত ওচৰৰ গাওঁবোৰতো কিজানি তেনেকুৱা গাড়ী দুই তিনিখনমানহে আছিল । গাড়ীত উঠিলে মহাজন আৰু পুতেকৰ ভেম কি চাবা , যেন গোটেই গাওঁখনকে উৰুৱাই লৈ যাব । মহাজনে গাড়ীত আচোৰ এটা পৰিলেও জীৱ যোৱা যেন পায় । এবাৰ চাইকেল এখন খুন্দিয়াই বাওঁপিনৰ হেডলাইটতো ভাঙোতে মতি ড্ৰাইভাৰক এমাহৰ বেতন কাটি  একেদিনাই খেদাই দিছিল । প্ৰতিদিনে গাড়ীখন ধুই চিকুনাই ৰখাৰ দায়িত্ব ড্ৰাইভাৰৰ । 

    এবাৰ মহাজন কিবা কামত দুদিনমান গাওঁৰ বাহিৰত আছিল । পুতেকতো তেতিয়া বাৰ তেৰ বছৰমান হ'ব , তিতৌ দহমান । মহাজনৰ পুতেকে বাপেক নোহোৱাৰ চলতে গাড়ীখন চলাই অলপ ডেমাকী দেখুৱাও বুলি ষ্টাৰ্ট কৰিলে । ড্ৰাইভাৰক দেখি দেখি শিকা যেতিয়া যেনেতেনে গাড়ীখন চলাই বাট পালেহি । তিতৌহতঁৰ কেকুৰীতো পাৰ হওঁতে খুব জোৰেৰে হৰ্ণ বজালে । তিতৌ একেকোবে বাহিৰ পালেহি । মহাজনৰ পুতেকে আৰু বেছি দুৰলৈ গৈ কিবা এটা হ'লে বাপেকৰ গালি খোৱাতকৈ ঘূৰি যোৱাতোৱে ভাল হ'ব বুলি ভাবিলে । সমস্যাতো তাতেই হ'ল । চিধা চিধি গ'ল ঠিকেই , এতিয়া বেক কৰে কেনেকৈ ? আয়নাত চাই চাই গাড়ী ঘুৰাবতো নেজানে । আয়্নাখন চাই সি ভাবি থাকোতেই দেখিলে পিছফালৰ পৰা তিতৌ আহি আছে । ' অই তিতৌ ইফালে আহ , মই গাড়ীখন বেক কৰিম তই পিছফালটো চাই দিবি ' । তিতৌয়ে মুৰ দুপিয়াই গাড়ীখনৰ পিছ পালেগৈ । " আৰু এই বুৰ্বক শুন , মই লাহে লাহে বেক কৰি যাম , তই মোক গ' বেক , গ' বেক বুলি কৈ যাবি , বেলেগ নকবি " । তিতৌৰ ওঠেৰে এটা দুষ্ট হাঁহি বাগৰি গ'ল ," বেটা , ই মোক ইংলিছ শুনায় , ৰ তোক কি কৰো চাই থাক।" 

    মহাজনৰ পুতেকে বেক গীয়েৰ লগাই লাহে লাহে গাড়ীখন পিছুৱালে , তিতৌৱে পিছ্ফালৰ আহঁতজোপাৰ শিপাত বহি চিঞঁৰিব আৰম্ভ কৰিলে , " বেক ককাইটি বেক " । লাহে লাহে এম্বেচাডৰ গাড়ী পিছুৱাই আহিছে , তিতৌয়ে চিঞঁৰি আছে ,"বেক ককাইটি বেক , বেক ককাইটি বেক " । মহাজনৰ পুতেকে আয়্না চাই আহিছে যদিও একো ভালকৈ দেখা নাই , তিতৌৰ চিঞঁৰৰ অনুমানতে বেক কৰি আছে । লাহে লাহে বেক কৰি থাকোতেই এপাকত গাড়ীখন জোৰেৰে নামি গ'ল আৰু মহাজনৰ পুতেকে একো তৰ্কিব পৰাৰ আগতেই গাড়ী গৈ পিছফালৰ নলাৰ বোকাত সোমালগৈ । ইমান সময় ,"বেক ককাইটি বেক" বুলি চিঞঁৰি থকা তিতৌয়ে ডবল জোৰেৰে চিঞঁৰিলে ,"বছ ককাইটি , মানুহ মাতি দিয়া" ।

     যেতিয়া দুদিন পিছত মহাজনৰ এচাৰিৰ কোব খাই পুতেকটোৱে তিতৌক বিচাৰি থাকিল , তিতৌৰ কোনো শুংসূত্ৰ পোৱা নগ'ল ।

এৰি অহা চিনাকী

কেতিয়া পাম আকৌ সেই দিনবোৰ ,

তৰাবছা আকাশৰ শৰতৰ নিশাবোৰ ,

স্মৃতিয়ে আমনি কৰে সঘনাই আজিযে,

উটি যায় অতীতৰ চাকনৈয়াত মন মোৰ ...

নিয়ৰে ভিজা সেই দূবৰি পদূলিৰ ,

শেৱালিৰ সুগন্ধিও ভাহে বহুদূৰ

এটি দুটিকৈ তাতে জোনাকী উৰে 

দূৰৈৰ বাহীটিয়ে মোক বলিয়া কৰে .

স্মৃতিয়ে আমনি কৰে সঘনাই আজিযে,

উটি যায় অতীতৰ চাকনৈয়াত মন মোৰ ...

কেতিয়া পাম আকৌ সেই দিনবোৰ ,

তৰাবছা আকাশৰ শৰতৰ নিশাবোৰ ।

আছেনে আজিও তাত বালিমাহী জাক, 

উৰেনে সিহঁত লৈ আঘোণৰ ডাক ,

 যদি নৈখনে নুটুৱাই বান্ধি থোৱা নাওখন , 

মই বিচাৰি ওলামগৈ ঘাটৰ লগৰীজন । 

স্মৃতিয়ে আমনি কৰে সঘনাই আজিযে,

উটি যায় অতীতৰ চাকনৈয়াত মন মোৰ ...

কেতিয়া পাম আকৌ সেই দিনবোৰ ,

তৰাবছা আকাশৰ শৰতৰ নিশাবোৰ ।

বাস্তৱ

 

  বাস্তৱ 

তিনি ৰঙৰ বেলুন ফুলাই

আজি উৰুৱাই দিছা ,

উৰুৱাই দিছা শান্তিৰ কপৌ আৰু 

গোলাপৰ পাহি !

ইহঁত আজি ঠিকেই উৰিছে ,

দশোদিশ !!

ৰাতিটো নুপুৱাওতেই দাখন 

শান কৰি থবি;

 কাইলৈ যে ইহঁত আকৌ পৰি ৰব,

কাইটীয়া গছৰ আলিঙ্গনত !

নীলা খামৰ চিঠি

    মৰম লবা বুলি কৈ একো নতুনত্ব  আনিবৰ আয়োজন নকৰো দিয়া আমাৰ মাজত , তুমিতো জানাই কিমান মৰমেৰে  আবৰি ৰখাৰ কথা আছিল তোমাক । আচলতে এই মৰম লবা বুলি কোৱা কথাষাৰেই কিবা এক গণ্ডগোলীয়া কাৰবাৰ । ভাল লাগিলে মৰম জাগে , মৰম জাগিলে ভাল পোৱা হয়, প্ৰেম নামৰ এটা অনুভূতিৰ জন্ম হ্য় । ভাল লগা , মৰম ,ভালপোৱা ইত্যাদি ইত্যাদি বিলাক জানো গগুগোলীয়া নহয় ।  

   তোমাৰ পদূলিত ৰৈ

সিয়াঁৰি চাইছিলো তোমাক

শুনাম বুলি এটি কবিতাৰ সুৰ ,

বকুলজোপাই কলে

ইয়াত নহয় ,সৌ তাত

য্ত স্তব্ধ হৈছে আবেলিৰ হেঙুলীয়া খিনি ,

অলপ মৰমৰ অপেক্ষাত ...

   যদিওবা সেই কবিতাটো শুনোৱা নহ’ল , যদিওবা আবেলিৰ হেঙুলীয়াখিনি ক্ৰমশ নাইকিয়া হৈ বকুলজোপাৰ তলত আন্ধাৰে গোট মাৰিলে , দুটি জোনাকী পৰুৱাই জোৰ পাতি সন্ধিয়া নমাৰ বতৰা দিলে তথাপিও সেই অনুভূতি সলনি নহ’ল । শেতেলীত চকুৰ পতা জাপ খাওঁতে অনুভূতিটো এটি সপোন হৈ সাৰ পালে । সপোনত সি কেতিয়াবা বতাহ হ’ল , কেতিয়াবা নৈ আৰু কেতিয়াবা মৌপিয়া চৰাই হৈ উৰি গুছি গ’ল এটি ধুনীয়া গীতৰ সন্ধানত । হেজাৰটা বসন্তৰ দূৰত্ব সপোনটোৱে ইঞ্চি ইঞ্চিকৈ কূটি খালে । 

সপোনত দেখা হোৱাৰ প্ৰতিশ্ৰুতিৰে

নিশাটোক বিদায় দিছিলো ,

কৈছিলো পুৱাৰ সূৰুযক শুনাম

এক নতুন প্ৰেমৰ কাহিনী ..

যেতিয়া সাৰ পাইছিলো

ঝিলিটোৰ চিঞঁৰত

সপোনটো জানো ক’ত

হেৰাই গৈছিল ।

            

    সপোনটো হেৰাই গলেও বতাহৰ পম খেদি খেদি মই ঠিকেই উলিয়াম তোমাৰ ঠিকনা । সৰিয়হ ফুল এডৰাৰ মাজৰ এটা লুংলুঙীয়া বাট , নিয়ঁৰে আৱৰি ধৰা দূবৰি বনৰ চুমুক লৈ গৈ আছিলো তোমাৰ সন্ধানত । সৰিয়হ ফুলৰ হালধীয়া বোৰে ক’লে তোমাৰ ঠিকনা আৰু আগলৈ । নৈখন পাৰ হ’লো , বাহনিডৰাক সুধিলো , গহীনতাৰে কলে – যতে আকাশখনে চুইছে গাওঁখনৰ মাটি , সেই গাওঁখনতেই তোমাৰ পজাঁ । নুমাই যাব খোজা টিপচাকি এটাক সাক্ষী কৰি তুমি হয়তো গুণগুণাই আছা অপেক্ষাৰ গাণ , হয়তো মোৰেই অপেক্ষাৰ গান । চিন্তা নকৰিবা , প্ৰেমৰ বৰষুণে নিতিয়ালে মই ঠিকেই ওলামগৈ তোমাৰ ঠিকনা ।

কুঁহিপাঠৰ পৰা ...

স্বৰবৰ্ণেৰে চৰিত্ৰ দৰ্শণ

অ নামে অহংকাৰ 

অধপতনৰ মূল,

আ কিন্তু আশীৰ্বাদ 

মানৱতাৰ ফুল ।

ইৰ দৰ্শণ ইচ্ছাশক্তি 

ইমান ডাঙৰ গুণ ,

ঈৰ দৰে ঈৰ্ষা হ'লে 

উন্নতি নহয় সোণ ।

উৰ মতে উন্নতিৰ পথ 

সততাতহে আছে ,

ঊয়ে কৈছে ঊণৰ উমাল

চেনেহতেই আছে ।

ঋয়ে বোলে ঋণ দিবা 

মৰম আৰু আদৰ ,

এইবোৰ গুণেহে আমাক 

নকৰে মনৰ আঁতৰ ।

এ নামে এলাহ পিছে 

এৰি দিয়াই ভাল,

ঐ আখৰে ঐৰাৱতৰ দৰে 

গম্ভীৰ হোৱা পাল ।

ওই কৈছে ওখোৰা মোখোৰা

জীৱনৰ এই বাট ,

ঔয়ে কৈছে ঔষধো নেলাগে 

লগালে মৌসনা মাত ।

স্বৰবৰ্ণই আমাক শিকায় 

কিমানযে কথা ,

ভালগুণবোৰ শিকি লবা

জীৱন হ'ব মিঠা ।